Sau một thời gian sử dụng, một số hệ thống bơm chữa cháy thường xuất hiện tình trạng giảm lưu lượng nước, không còn đạt hiệu suất ban đầu. Đây là hiện tượng máy bơm chữa cháy tụt lưu lượng, hiện tượng này khá phổ biến và gây ảnh hưởng nặng tới hiệu suất chung của hệ thống.
Nếu tình trạng này không được phát hiện và xử lý kịp thời có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng trong trường hợp có cháy. Cùng KPS tìm hiểu chi tiết nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả.
Nội dung chính:
1. Dấu hiệu nhận biết bơm chữa cháy bị tụt lưu lượng
2. Nguyên nhân bơm chữa cháy bị tụt lưu lượng
2.1 Tắc nghẽn đường ống hút
2.2 Mực nước bể chứa không đảm bảo
2.3 Hiện tượng xâm thực
2.4 Cánh bơm bị mòn hoặc hư hỏng
2.5 Van đường ống chưa mở hoàn toàn
2.6 Rò rỉ khí trên đường hút
2.7 Tốc độ quay không đạt
2.8 Sai điểm làm việc của bơm
3. Quy trình kiểm tra khi phát hiện tụt lưu lượng và cách khắc phục
4. Kết luận
1. Dấu hiệu nhận biết bơm chữa cháy bị tụt lưu lượng
Khi lưu lượng của bơm chữa cháy suy giảm, hệ thống thường xuất hiện một số dấu hiệu đặc trưng mà người vận hành có thể dễ dàng nhận biết trong quá trình kiểm tra hoặc chạy thử định kỳ. Các dấu hiệu bơm chữa cháy tụt lưu lượng thường gặp:
• Áp suất đầu đẩy giảm so với thông số thiết kế.
• Lưu lượng nước tại họng chữa cháy hoặc sprinkler yếu bất thường.
• Thời gian cấp nước kéo dài hơn bình thường.
• Bơm vận hành liên tục nhưng hiệu quả cấp nước thấp.
• Đồng hồ lưu lượng hiển thị thấp hơn giá trị tiêu chuẩn.
• Xuất hiện tiếng ồn hoặc rung động bất thường trong quá trình hoạt động.
Nếu không được xử lý kịp thời, hiện tượng tụt lưu lượng có thể khiến hệ thống không đáp ứng được yêu cầu chữa cháy khi xảy ra sự cố.
2. Nguyên nhân bơm chữa cháy bị tụt lưu lượng
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng lưu lượng bơm giảm, từ các yếu tố cơ học, thủy lực đến điều kiện vận hành của hệ thống.
2.1 Tắc nghẽn đường ống hút
Đường ống hút là bộ phận trực tiếp đưa nước từ bể chứa vào đầu bơm. Sau thời gian dài sử dụng, cặn bẩn, rong rêu, rỉ sét hoặc vật thể lạ có thể tích tụ trong đường ống hoặc lưới lọc đầu hút.
Khi tiết diện dòng chảy bị thu hẹp, lượng nước cấp vào bơm giảm, dẫn đến lưu lượng đầu ra không đạt yêu cầu thiết kế.
2.2 Mực nước bể chứa không đảm bảo
Mực nước thấp làm giảm khả năng hút nước của bơm, đặc biệt đối với các hệ thống sử dụng bể ngầm hoặc bể chứa ngoài trời.
Nguyên nhân có thể đến từ việc thất thoát nước, hỏng hệ thống cấp bù hoặc không kiểm tra mực nước thường xuyên.
2.3 Hiện tượng xâm thực
Xâm thực là hiện tượng xuất hiện các bọt khí trong dòng nước khi áp suất tại cửa hút giảm xuống dưới áp suất hóa hơi của chất lỏng.
Khi các bọt khí này vỡ bên trong buồng bơm sẽ gây ra rung động mạnh, giảm hiệu suất làm việc và làm suy giảm lưu lượng đáng kể.
Đây là một trong những nguyên nhân nguy hiểm nhất vì có thể làm hư hỏng cánh bơm và thân bơm trong thời gian ngắn.
2.4 Cánh bơm bị mòn hoặc hư hỏng
Cánh bơm là bộ phận trực tiếp tạo ra lưu lượng và áp lực nước.
Sau thời gian dài vận hành, đặc biệt trong môi trường nước chứa tạp chất hoặc có tính ăn mòn cao, cánh bơm có thể bị mài mòn, nứt hoặc biến dạng. Điều này làm giảm hiệu suất truyền năng lượng cho dòng nước và khiến lưu lượng bơm suy giảm.
2.5 Van đường ống chưa mở hoàn toàn
Trong quá trình bảo trì hoặc vận hành, một số van chặn có thể chưa được mở hết hành trình.
Điều này làm tăng tổn thất áp lực trên đường ống và hạn chế lưu lượng nước đi qua hệ thống.
Đây là lỗi đơn giản nhưng thường xuyên xảy ra trong thực tế.
2.6 Rò rỉ khí trên đường hút
Các vị trí mặt bích, gioăng làm kín hoặc mối nối bị hở có thể khiến không khí lọt vào đường hút.
Khi xuất hiện khí trong hệ thống, khả năng hút nước của bơm giảm đáng kể, gây hiện tượng mất nước mồi và tụt lưu lượng.
2.7 Tốc độ quay không đạt
Lưu lượng của bơm tỷ lệ thuận với tốc độ quay của động cơ.
Nếu động cơ điện bị sụt áp, mất pha hoặc động cơ diesel gặp sự cố điều tốc, tốc độ quay sẽ thấp hơn giá trị thiết kế, làm giảm khả năng cấp nước của hệ thống.
2.8 Sai điểm làm việc của bơm
Mỗi máy bơm đều được thiết kế để hoạt động hiệu quả nhất tại một điểm làm việc tối ưu.
Khi hệ thống đường ống thay đổi hoặc phát sinh thêm tổn thất áp lực, điểm làm việc có thể dịch chuyển khỏi vùng hiệu suất cao của bơm.
Kết quả là lưu lượng thực tế không còn đáp ứng yêu cầu thiết kế ban đầu.
3. Quy trình kiểm tra khi phát hiện tụt lưu lượng và cách khắc phục
Khi phát hiện hệ thống có dấu hiệu tụt lưu lượng, cần tiến hành kiểm tra theo trình tự để xác định chính xác nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp.
Kiểm tra nguồn nước: Đo và kiểm tra mực nước bể chứa, đảm bảo nguồn cấp nước ổn định, kiểm tra hệ thống cấp bù nước tự động.
Kiểm tra đường hút: Vệ sinh lưới lọc đầu hút, kiểm tra tình trạng đường ống, kiểm tra các mối nối, mặt bích và gioăng làm kín.
Kiểm tra hệ thống van: Kiểm tra trạng thái đóng mở của tất cả các van trên đường ống, đảm bảo van hút và van đẩy được mở hoàn toàn.
Kiểm tra đầu bơm: Kiểm tra cánh bơm, kiểm tra phớt cơ khí, đánh giá mức độ mài mòn của các chi tiết thủy lực.
Kiểm tra động cơ: Đo điện áp và dòng điện đối với bơm điện, kiểm tra tốc độ quay thực tế, kiểm tra bộ điều tốc đối với bơm diesel.
Đo lưu lượng thực tế: Sử dụng đồng hồ đo lưu lượng hoặc thực hiện test lưu lượng để so sánh với thông số thiết kế.
Thông qua kết quả đo, kỹ thuật viên có thể đánh giá chính xác hiệu suất làm việc của bơm và đưa ra phương án sửa chữa hoặc thay thế phù hợp.
4. Kết luận
Bơm chữa cháy bị tụt lưu lượng là sự cố kỹ thuật có thể làm giảm đáng kể hiệu quả hoạt động của hệ thống phòng cháy chữa cháy. Nguyên nhân có thể xuất phát từ đường ống hút bị tắc, mực nước không đảm bảo, hiện tượng xâm thực, cánh bơm bị mòn hoặc các lỗi trong quá trình vận hành hệ thống.
Để đảm bảo hệ thống luôn hoạt động ổn định và đáp ứng yêu cầu của QCVN 02:2020/BCA, chủ đầu tư cần thực hiện kiểm tra, bảo trì định kỳ, theo dõi các thông số vận hành và khắc phục kịp thời các dấu hiệu bất thường. Việc chủ động bảo dưỡng không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị mà còn đảm bảo hệ thống sẵn sàng hoạt động hiệu quả khi xảy ra sự cố cháy nổ.
Nếu có nhu cầu cần tư vấn về bơm chữa cháy, quý khách hàng và chủ đầu tư vui lòng liên hệ số hotline để được hỗ trợ nhanh nhất.
CN miền Nam: 0945 424 114
40 Bình Phú, P. Tam Bình, Tp. Hồ Chí Minh
CN miền Bắc: 0947 334 114
30 Đại Từ, P. Định Công, Tp. Hà Nội
